(door Thijs Lenssen)


Het interieur van de Dutch HealthTec Academy. Foto: Jeroen Schoots

Het wás een leegstaand, verwaarloosd bedrijfspand, maar het werd - in een jaar tijd - een hoogwaardig onderwijs- en kenniscentrum, de Dutch HealthTec Academy (DHTA). Het is een goed voorbeeld van wat er in de toekomst gaat spelen, vertelt Chris de Jonge. “Dit soort panden zijn er heel veel in Nederland, veelal gebouwd in de jaren zeventig, in een naamloze omgeving bovendien. Bij vragen naar herontwikkeling zal het minder vaak gaan om monumentale panden, zoals Jobsveem in Rotterdam (een ander genomineerde voor de VGME Award, TL). Maar ook in dat soort gevallen doet zich telkens weer de vraag voor: moeten we slopen of niet?”

Aan transformatie van gebouwen zijn natuurlijk nadelen verbonden, legt hij uit. “Je hebt te maken met een bestaand object, dat is je maatvoering. Onhebbelijkheden die er in het gebouw zitten, zul je moeten accepteren. Je moet ze proberen om te buigen naar kansen. Het pand in Overvecht, bijvoorbeeld, had hele hoge ruimtes en grote vloeren, daar kun je wat mee doen.” Wat er zoal mee gedaan kon worden, is te zien in het hart van het gebouw: een ruime vide (met lichtinval van boven) en een grote trappartij, geaccentueerd door een rode vloer en rode muren. Hier bevindt zich onder meer de centrale ontmoetingsruimte, met kantine, van de DHTA. Op de bovenverdieping liggen de kantoren en opleidingsruimtes.

“Voor minder dan de helft van de nieuwbouwprijs hebben we een mooi  onderwijsgebouw neergezet”, zegt De Jonge, die daarmee tegelijkertijd enkele algemene voordelen van herontwikkeling aanhaalt. “De bouwprijs valt vaak lager uit. Bovendien wordt het milieu ontzien, je hoeft geen nieuw terrein of weiland op te offeren. Nieuwbouw belast het milieu altijd meer dan hergebruik.” Een bijkomend effect van het DHTA project is de positieve uitwerking op de omgeving.

De voorgeschiedenis van JHK Architecten gaat terug tot 1955. Na fusies en vernieuwingen is het nu een middelgroot bureau met 25 medewerkers. Chris de Jonge werkt er twintig jaar en kan vaststellen dat de vraag naar nieuwbouw de laatste jaren is afgenomen. “Dat is ook niet zo vreemd. We gaan krimpen, nu al hebben we te maken met een demografische krimp. Bouwkundig gezien ligt er dus relatief minder werk, maar dat geldt niet voor de installatiebranche. Beton en staal kan zestig of tachtig jaar of zelfs nog langer mee gaan, de installaties moeten om de twintig jaar worden vernieuwd.”

De bouwopgaven zullen volgens hem hoe dan ook complexer worden. Ter illustratie noemt hij het - eveneens door JHK Architecten ontworpen - nieuwe Meld- en Coördinatiecentrum Limburg in Maastricht, dat dit jaar nog officieel geopend zal worden. “In een bestaande situatie was behoefte aan een nieuw zenuwcentrum voor de veiligheidsregio Limburg Zuid. Ongeveer tachtig procent van de niet meer in dienst zijnde bebouwing, een sport- en opslagcomplex, is gesloopt om plaats te maken voor een nieuw kantoor. Daarin zijn ook de vroegere techniekruimten geïntegreerd. Herontwikkeling kan dus allerlei vormen aannemen: hergebruik, transformatie, vernieuwbouw, ga zo maar door. En hoe je het ook wendt of keert: in de toekomst zullen ontwerpers (lees: architecten en ingenieurs) in vastliggende structuren complexere opgaven moeten vormgeven.”

In dezelfde tijd dat het DHTA-project werd afgerond, dong JHK Architecten mee naar de opdracht voor een nieuw kantoorgebouw. Het ontwerp haalde het net niet. Chris de Jonge: “We zeiden nog tegen elkaar: ‘Wat zou het leuk zijn om nog eens zo’n DHTA te kunnen doen.’”

De VGME Award werd dit jaar voor het eerst uitgereikt, maar JHK Architecten ontving al vaker lovende waarderingen in de bouwwereld. Zo werd het DHTA project in april ook genomineerd voor het BNA Gebouw van het Jaar 2011. Parkeergarage De Cope in Utrecht kreeg in 2009 een nominatie voor de Rietveldprijs. Het gebouw De Brug in Rotterdam werd vijf jaar geleden uitgeroepen tot BNA Gebouw van het Jaar  Regio Delta. De jury van de ‘European Union Prize for Contemporary Architecture - Mies van der Rohe Award 2007’ selecteerde hetzelfde gebouw als ‘voorbeeldproject’ en maakte het onderdeel van een reizende internationale tentoonstelling.